|
|
Ocak 2010
Hakim ve Savcı Muvazzaf askerlik hizmetinin değerlendirilmesi
20/01/2010 saglikmemurlari
Yorumlar (0)
Madde 14 – Muvazzaf askerlik hizmetini yaptıktan sonra hakimlik ve savcılığa atananların askerlikte geçen süreleri kademe ilerlemesi ve derece yükselmesinde deÄŸerlendirilir.
Hakim ve Savcı Adaylarının Ataması
20/01/2010 saglikmemurlari
Yorumlar (0)
Madde 13 – (DeÄŸiÅŸik:22/12/2005 - 5435/5 md.)
Meslek öncesi eÄŸitim sonunda yazılı sınavda baÅŸarılı olan ve mani hâli olmayan, erkekler için askerliÄŸini yaptığını veya askerlikle iliÅŸiÄŸi olmadığını belgeleyen adayların mesleÄŸe kabullerine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca karar verilir.
MesleÄŸe kabullerine karar verilen adayların, adlî ve idarî yargı teÅŸkilâtının ihtiyacı ile eÅŸ durumu ve diÄŸer durumları göz önünde bulundurulmak suretiyle, adlî yargı adayları için görev yerleri; idarî yargı adayları için görevleri ve görev yerleri Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca yapılacak ad çekme ile belirlenir.
Atamalar, ilgililerin adaylığa giriÅŸ derece ve kademesine bir derece ilâve edilmek suretiyle bulunacak derece ve kademeler üzerinden Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca yapılır. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun atamaya iliÅŸkin tüm kararları Resmî Gazetede yayımlanır.
Ayrıca hâkim adaylığında geçen sürenin tamamı ile avukat adaylığında mahkemelerde yapılmış olan staj süresi, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesinde deÄŸerlendirilir.
Hakim ve Savcı Adaylarının Adaylık süresi içinde göreve son verme
20/01/2010 saglikmemurlari
Yorumlar (0)
Madde 12 – Adayın;
a) Adaylığa atanma niteliklerinden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması,
b) Adaylığa alındıktan sonra bu niteliklerden herhangi birini yitirmesi,
c) Adaylık süresi içindeki davranışlarında hakimlikle baÄŸdaÅŸmayacak tutumları, göreve devamsızlığı, bilgi ve iÅŸ yapma kabiliyeti bakımından yeterli olmadığının tespit edilmesi,
Hallerinde adaylığına Adalet Bakanlığınca son verilir.
––––––––––––––
(1) Bu madde baÅŸlığı " Adaylık süresi:" iken; 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle metne iÅŸlendiÄŸi ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir.
(2) Bu fıkrada geçen "Yukarıdaki fıkralarda" ibaresi, 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle "Birinci fıkrada" ÅŸeklinde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ ve metne iÅŸlenmiÅŸtir.
Sayfa 6
5618-2
Haklarındaki soruÅŸturma veya kovuÅŸturma nedeniyle adaylıklarına son verilenlerden takipsizlik kararı veya son soruÅŸturmanın açılmasına yer olmadığına dair karar veya beraat hükmü verilenler, Kanunda belirtilen niteliklere sahip olmaları koÅŸuluyla yeniden adaylığa alınabilirler.
Hakim ve Savcı Adayları hakkında düzenlenecek belgeler
20/01/2010 saglikmemurlari
Yorumlar (0)
Madde 11 – Her adayın vazifesini yapmakta gösterdiÄŸi kabiliyet ve baÅŸarı ile görevine baÄŸlılığı ve ahlaki gidiÅŸine dair bilgi; çalıştığı daire amirleri tarafından o dairedeki staj süresinin sonunda düzenlenip, mensup olduÄŸu adalet komisyonuna verilecek belgeler ile adalet komisyonunun mütalaasından ve adalet müfettiÅŸlerinin raporlarından alınır. Yargıtay ve Danıştayda staj yapan adaylar için çalıştığı daire amirleri tarafından o dairedeki staj süresinin sonunda düzenlenecek raporlar Adalet Bakanlığına gönderilmek üzere ilgisine göre Yargıtay Birinci BaÅŸkanlığına ve Danıştay BaÅŸkanlığına verilir.
(Mülga fıkra: 22/12/2005 - 5435/43 md.)
(DeÄŸiÅŸik: 11/9/1987-KHK 276/5 Md.; Aynen Kabul: 24/2/1988-3409/5 Md.) Birinci fıkrada gösterilen merciler bu husustaki kanaat ve mutaalalarını, Adalet Bakanlığınca hazırlanacak fiÅŸlere yazarlar.(2)
Hakim ve Savcıların Adaylık süresi ve eğitimi
20/01/2010 saglikmemurlari
Yorumlar (0)
Madde 10 – (DeÄŸiÅŸik: 22/12/2005 - 5435/3 md.)
Adaylık süresi, 23.7.2003 tarihli ve 4954 sayılı Türkiye Adalet Akademisi Kanunu hükümlerine tâbidir.
Adayların meslek öncesi eÄŸitimleri, 4954 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılır. Avukatlık mesleÄŸinden adaylığa alınanların, altı ay süreli meslek öncesi eÄŸitimleri, Adalet Bakanlığının görüÅŸü alınmak suretiyle Türkiye Adalet Akademisi BaÅŸkanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenen esaslara göre Türkiye Adalet Akademisi EÄŸitim Merkezinde yaptırılır.
Meslek öncesi eÄŸitimini tamamlamadan görevden ayrılanlar ile meslek öncesi eÄŸitimlerini tamamlayıp, mesleÄŸe kabul edildikten sonra meslek öncesi eÄŸitim süresi kadar çalışmadan görevden ayrılanlar, meslek öncesi eÄŸitimleri sırasında kendilerine ödenen aylık, ödenek, tazminatlar ile her türlü ödemelerin, mecburî hizmetin eksik kalan kısmı ile orantılı miktarını iki kat olarak ödemek zorundadırlar.
Adlî yargı adaylarından; meslek öncesi eÄŸitimlerinin bir yılını, avukatlık mesleÄŸinden adaylığa geçenlerden meslek öncesi eÄŸitimlerinin üç ayını tamamlayanlar, adlî yargı teÅŸkilâtının ihtiyaç durumu ile 11 inci madde gereÄŸince doldurulan belge ve raporlar esas alınarak, imkânlar ölçüsünde kendi istekleri göz önünde bulundurulmak ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun da görüÅŸü alınmak suretiyle, Adalet Bakanlığınca hâkimliÄŸe veya Cumhuriyet savcılığına atanacak ÅŸekilde ayrılırlar. Türkiye Adalet Akademisi, son eÄŸitim döneminde öÄŸretilecek konuları bu ayrımı esas alarak belirler.
Hakim ve Savcıların Adaylığa ataması
20/01/2010 saglikmemurlari
Yorumlar (0)
Madde 9 – (DeÄŸiÅŸik birinci fıkra: 22/12/2005 - 5435/2 md.) Her yıl alınacak aday sayısı, avukatlık mesleÄŸinden alınacaklarla birlikte Türkiye Adalet Akademisinin görüÅŸü alınmak suretiyle, kadro ve ihtiyaç durumuna göre Adalet Bakanlığınca tespit edilir.
(Ä°kinci fıkra Ä°ptal: Ana.Mah.‘nin 14/12/1995 tarih ve E.1995/19,K.1995/64 sayılı kararı ile; Yeniden düzenleme: 15/1/2003-4790/1 md.) Yukarıdaki maddede belirtilen niteliklere sahip olup, yazılı yarışma sınavı ile mülakatta baÅŸarı gösterenler, baÅŸarı derecelerine göre sıraya konularak Adalet Bakanlığınca önceden belirlenen ihtiyaç sayısına, daha önce baÅŸka görevlerde kadro, maaÅŸ ve derece yönünden iktisap etmiÅŸ oldukları haklar nazara alınmak suretiyle lisans, lisansüstü (master) ve doktora öÄŸrenim durumlarına göre Devlet memuriyetine giriÅŸ derece ve kademesiyle veya bu derecelerden aÅŸağı olmamak ÅŸartıyla müktesep olarak almış oldukları derece ve kademeyle adaylığa atanırlar. Bu atamada, daha önce serbest avukatlık yapmış olanların avukatlıkta geçen sürelerinin üçte ikisi de deÄŸerlendirilir. Bu sıraya göre ihtiyaç sayısınca atananların dışında kalanlar bir hak iddia edemezler.
Doktora yapanlar sadece mülakata tabi tutulurlar.
(Mülga dört, beÅŸ ve altıncı fıkra: 22/12/2005 - 5435/ 43 md.)
–––––––––––––––––
(1) 1/12/2007 tarihli ve 5720 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu paragrafta yer alan "her dönemde ihtiyaç oranında," ibaresi "her dönemde alınacak aday sayısının yüzde yirmisini geçmemek üzere ihtiyaç oranında," ÅŸeklinde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ ve metne iÅŸlenmiÅŸtir.
(2) Bu arada yer alan " ağır hapis veya" ibaresi; 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle madde metninden çıkarılmıştır.
Sayfa 3
5617
(Mülga son fıkra: 1/12/2007-5720/2 md.)
Yazılı yarışma sınavı ve mülâkatın yapılış ÅŸekli
Madde 9/A – (Ek: 1/12/2007-5720/3 md.)
Yazılı yarışma sınavı, Adalet Bakanlığı ile imzalanacak protokole göre ÖÄŸrenci Seçme ve YerleÅŸtirme Merkezi tarafından yapılır.
Atama yapılacak boÅŸ kadroların sayısı, derecesi, unvanı, sınıfı, atanacaklarda aranacak ÅŸartlar ile baÅŸvuruya ve sınava iliÅŸkin hususların yer aldığı duyuru, müracaat süresinin bitiminden en az onbeÅŸ gün önce Türkiye genelinde günlük yayımlanan tirajı en yüksek beÅŸ gazeteden birinde bir defa ve ayrıca Adalet Bakanlığı internet sitesinde ilân olunur.
Yazılı sınav; Türkçe, matematik, Türk kültür ve medeniyetleri, Atatürk ilkeleri ve inkılâp tarihi ve temel yurttaÅŸlık bilgisi sorularından oluÅŸan genel yetenek ve genel kültür konuları ile
a) Adlî yargıda; anayasa hukuku, medenî hukuk, borçlar hukuku, hukuk yargılama usulü, ticaret hukuku, icra ve iflâs hukuku, ceza hukuku, ceza yargılama usulü, idarî yargılama usulü ve idare hukuku,
b) Ä°darî yargıda; anayasa hukuku, idare hukuku, idarî yargılama usulü, hukuk yargılama usulü, borçlar hukuku (genel hükümler), medenî hukuk, ceza hukuku (genel hükümler), vergi hukuku, vergi usul hukuku ve maliye-ekonomi,
konularını kapsayan alan bilgisi sorularından yapılır.
Yazılı sınavda genel yetenek ve genel kültür soruları yirmi, alan bilgisi soruları seksen puan ağırlığa sahip olacak ÅŸekilde deÄŸerlendirmeye tâbi tutulur. Bu deÄŸerlendirme yapılırken genel yetenek ve genel kültür konuları ile alan bilgisi konuları kendi aralarında eÅŸit olarak puanlanır.
Yazılı sınavda yüz tam puan üzerinden en az yetmiÅŸ puan almak kaydıyla en yüksek puan alandan baÅŸlamak üzere, sınav ilânında belirtilen kadro sayısının bir katı fazlası mülâkata çaÄŸrılır. Ancak baÅŸarı oranı, ilân edilen kadronun bir katı fazlasının altında olursa, sadece baÅŸarılı olanlar mülâkata çaÄŸrılır. Bu ÅŸekilde çaÄŸrılan en düÅŸük puana sahip adayla aynı puanı alanlar da mülâkata alınır.
Mülâkat Kurulu; Adalet Bakanlığı MüsteÅŸarı veya görevlendireceÄŸi MüsteÅŸar Yardımcısı baÅŸkanlığında, TeftiÅŸ Kurulu BaÅŸkanı, Ceza Ä°ÅŸleri, Hukuk Ä°ÅŸleri ve Personel Genel Müdürleri ile Türkiye Adalet Akademisi Yönetim Kurulunun her sınav için kendi üyeleri arasından belirleyeceÄŸi iki üye olmak üzere toplam yedi üyeden oluÅŸur.
Türkiye Adalet Akademisi Yönetim Kurulunda Yargıtay ve Danıştay mensubu birer üye bulunması halinde bu üyeler Mülâkat Kurulunda asıl üye olarak görevlendirilir.
Türkiye Adalet Akademisi Yönetim Kurulunda Yargıtay ve Danıştay mensubu üye sayısı birden fazla ise, Yargıtay kontenjanı için Yargıtay mensupları arasından, Danıştay kontenjanı için Danıştay mensupları arasından; Yargıtay veya Danıştay mensubu üyelerden birinin ya da her ikisinin bulunmaması halinde ise Yönetim Kurulunun diÄŸer üyeleri arasından gizli oyla seçim yapılır.
Sayfa 4
5618
Asıl üyelerin hukukî veya fiilî sebeplerle katılamamaları halinde; TeftiÅŸ Kurulu BaÅŸkanı, Ceza Ä°ÅŸleri, Hukuk Ä°ÅŸleri ve Personel Genel Müdürlerinin yerine vekâlet edenler, Türkiye Adalet Akademisi Yönetim Kurulundan katılacak üyelerin yerine ise, Yönetim Kurulunun kendi üyeleri arasından her biri için ayrı ayrı gizli oyla belirleyeceÄŸi yedek üyeler Mülâkat Kuruluna katılır.
Mülâkat, ilgilinin;
a) Muhakeme gücünün,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme ve ifade yeteneÄŸinin,
c) Genel ve fizikî görünümünün, davranış ve tepkilerinin mesleÄŸe uygunluÄŸunun ve liyakatinin,
d) Yetenek ve kültürünün,
e) ÇaÄŸdaÅŸ bilimsel ve teknolojik geliÅŸmelere açıklığının,
puan vermek suretiyle deÄŸerlendirilmesi yöntemidir.
Mülâkat, yukarıdaki bentlerde yazılı özellikler herbiri yirmiÅŸer puan üzerinden deÄŸerlendirilerek yapılır. Mülâkat Kurulunun herbir üyesi tarafından verilen puanlar ayrı ayrı tutanaÄŸa geçirilir. BaÅŸarılı sayılmak için, üyelerin yüz tam puan üzerinden verdikleri notların aritmetik ortalamasının en az yetmiÅŸ olması ÅŸarttır.
Mülâkat sonucu en yüksek puan alandan baÅŸlamak üzere sıraya konularak mülâkat baÅŸarı listesi hazırlanır ve bu listenin altı Mülâkat Kurulu tarafından imzalanarak Personel Genel MüdürlüÄŸüne teslim edilir.
Yazılı yarışma sınavına katılmayanların mazeretleri kabul edilmez. Mazereti sebebiyle mülâkata katılamayanların müracaatı üzerine Mülâkat Kurulunca mazeretlerinin kabulüne karar verildiÄŸi takdirde mülâkat yeri ile günü tespit edilir ve ilgili mülâkata çaÄŸrılır. Mazeret bildirenlerin mazereti Mülâkat Kurulunca reddedilir veya kabul edilmekle birlikte verilen süre içinde mülâkata katılmazsa baÅŸarısız sayılır.
Sınava katılanların, yukarıda belirtilen yazılı yarışma sınavı notunun yüzde yetmiÅŸi ile mülâkat notunun yüzde otuzunun toplamı tespit edildikten sonra en yüksek puan alandan baÅŸlamak üzere nihai baÅŸarı listesi hazırlanır. Bu sıralamaya tâbi tutulanların nihai puanlarının eÅŸit olması halinde, yazılı sınavda aldığı puana öncelik tanınır. Yazılı puanlarının da eÅŸit olması halinde, kura çekilmek suretiyle sırası belirlenir ve bu konuda yapılan iÅŸlemler düzenlenecek tutanakta gösterilir.
Hukuk alanında doktora yapmış olanlar ilân edilen boÅŸ kadrolara baÅŸvurabilir. Bunlar sadece mülâkata tâbi tutulur. Bu durumda olanlar için mülâkat puanı esas alınarak ayrı bir nihai baÅŸarı listesi düzenlenir.
Yazılı yarışma sınavı ile mülâkatın sekretarya hizmetleri Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüÄŸü tarafından yerine getirilir.
Sınav kazananlardan gerçeÄŸe aykırı beyanda bulunduÄŸu tespit edilenlerin sınavları geçersiz sayılarak atamaları yapılmaz. Ataması yapılmış olsa dahi iptal edilir. Bunlar hiçbir hak talebinde bulunamazlar.
Sınavı kazananlardan ataması yapılıp da belge ile ispatı mümkün zorlayıcı sebepler olmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 62 nci maddesinde belirlenen kanunî süre içerisinde göreve baÅŸlamayanların atamaları iptal edilir. Tekrar atanmaları için baÅŸvurmaları halinde bunların atamaları yapılmaz.
Hakim ve Savcı Adayların nitelikleri
20/01/2010 saglikmemurlari
Yorumlar (0)
Madde 8 – Adaylığa atanabilmek için :
a)Türk vatandaşı olmak,
Sayfa 2
5616
b) GiriÅŸ sınavının yapıldığı yılın Ocak ayının son günü itibariyle, lisans ve lisansüstü (Master) öÄŸrenimi yapmış olanlar için otuz, doktora öÄŸrenimini tamamlamış olanlar için otuzbeÅŸ yaşını bitirmemiÅŸ olmak.
c) Adli yargı adayları için; hukuk fakültesinden mezun olmak veya yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye‘deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip baÅŸarı belgesi almış bulunmak,
(DeÄŸiÅŸik ikinci paragraf: 22/12/2005 - 5435/1 md) Ä°darî yargı adayları için; hukuk fakültesinden mezun olmak veya yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye'de hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip baÅŸarı belgesi almış bulunmak, hukuk fakültesinden mezun olanlar dışından alınacak adaylar bakımından, her dönemde alınacak aday sayısının yüzde yirmisini geçmemek üzere ihtiyaç oranında, hukuk veya hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idarî bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yüksek öÄŸrenim yapmış veya bunlara denkliÄŸi kabul edilmiÅŸ yabancı öÄŸretim kurumlarından mezun olmak, (1)
d) Kamu haklarından yasaklı olmamak,
e) (Mülga: 22/12/2005 - 5435/43 md.)
f) Askerlik durumu itibariyle askerlikle ilgisi bulunmamak veya muvazzaflık hizmetini yapmış yahut ertelenmiÅŸ veya yedeÄŸe geçirilmiÅŸ olmak,
g) Hakimlik ve savcılık görevlerini sürekli olarak yurdun her yerinde yapmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı veya sakatlığı, alışılmışın dışında çevrenin yadırgayacağı ÅŸekilde konuÅŸma ve organlarının hareketini kontrol zorluÄŸu çekmek gibi özürlü durumları bulunmamak,
h) (DeÄŸiÅŸik: 11/9/1987 – KHK 276/3 md.; Aynen Kabül: 24/2/1988-3409/3 md.) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, (...) (2) üç aydan fazla hapis veya affa uÄŸramış olsa bile Devletin ÅŸahsiyetine karşı iÅŸlenen suçlarla zimmet, ihtilas, irtikap, rüÅŸvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya ÅŸeref ve haysiyet kırıcı bir suçtan veya kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak veya bu suçlardan veya taksirli suçlar hariç olmak üzere üç aydan fazla hürriyeti baÄŸlayıcı cezayı gerektiren bir fiilden dolayı soruÅŸturma veya kovuÅŸturma altında olmamak.
I) Yazılı yarışma sınavı ile mülakatta baÅŸarı göstermek,
j) Hakimlik ve savcılık mesleğine yakışmayacak tutum ve davranışlarda bulunmamış olmak,
k) (Ek: 1/12/2007-5720/1 md.) Avukatlık mesleÄŸinden adaylığa geçmek isteyenler için; yukarıdaki (ı) bendi hariç diÄŸer ÅŸartları taşımakla birlikte, mesleklerinde fiilen en az beÅŸ yıl çalışmış, giriÅŸ sınavının yapıldığı yılın Ocak ayının son günü itibariyle otuzbeÅŸ yaşını doldurmamış ve kendi aralarında yapılacak olan yazılı yarışma sınavında ve mülâkatta baÅŸarılı olmak,
şarttır.
Hakim ve Savcılık Adaylık
20/01/2010 saglikmemurlari
Yorumlar (0)
Madde 7 – Adaylık dönemini geçirip aÅŸağıdaki koÅŸullara uygun olarak ehliyetini kanıtlamış olmadıkça, hiç kimse hakimlik ve savcılığa atanamaz.
39 uncu madde hükmü saklıdır.
Adaylar, Devlet Memurları Kanunundaki Genel Ä°dare Hizmetleri Sınıfına dahil olup, hakimlik ve savcılığın sınıf ve derecelerine dahil deÄŸildirler ve haklarında, Devlet Memurları Kanununun bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.
Hakim ve Savcılar için Gözetim ve denetim hakkı
20/01/2010 saglikmemurlari
Yorumlar (0)
Madde 5 – (DeÄŸiÅŸik birinci fıkra : 12/2/1989 – KHK-360/2 md.; Aynen Kabul: 24/1/1990 – 3611/2 md.) Yargıtay, bütün adalet mahkemeleri üzerinde, Danıştay, bütün idari mahkemeler üzerinde yargı denetimi ve gözetimi; Yargıtay Cumhuriyet BaÅŸsavcısı, Yargıtay Cumhuriyet savcıları üzerinde, Danıştay BaÅŸsavcısı, Danıştay savcıları üzerinde, ağır ceza Cumhuriyet baÅŸsavcıları, merkezdeki Cumhuriyet savcıları ile baÄŸlı ilçe Cumhuriyet baÅŸsavcıları ve Cumhuriyet savcıları üzerinde, gözetim ve denetim hakkına sahiptir.
Mahkeme baÅŸkanlarının, yargılamanın düzenli bir ÅŸekilde yürütülmesine iliÅŸkin olarak görevli oldukları mahkeme dairelerindeki hakimler üzerinde gözetim hakkı vardır.
Adalet Bakanı, yargı yetkisinin kullanılmasına iliÅŸkin görevler hariç olmak üzere hakim ve savcılar üzerinde gözetim hakkını haizdir.
Hakim ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına baÄŸlıdırlar
Hakim ve Savcılara Bağımsızlık, teminat ve ödevler
20/01/2010 saglikmemurlari
Yorumlar (0)
Madde 4 – Hakimler mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre görev yaparlar. Hiçbir organ, makam, merci veya kiÅŸi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz.
Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler.